Hàn Quốc, Trung Quốc tái cân bằng quan hệ ngoại giao
Chuyến thăm chính thức cấp nhà nước của Tổng thống Hàn Quốc tới Trung Quốc từ ngày 4-7/1 cho thấy quan hệ hai bên đã có những chuyến biến tích cực, mở ra giai đoạn mới trong hợp tác giữa hai nước trong nhiều lĩnh vực, đặc biệt là kinh tế.
Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae-myung vừa có chuyến thăm cấp nhà nước tới Trung Quốc từ ngày 4-7/1. Tại Bắc Kinh, ông Lee Jae-myung đã gặp lại Chủ tịch nước Trung Quốc Tập Cận Bình, chỉ hai tháng sau khi hai nhà lãnh đạo gặp nhau tại Hàn Quốc hồi tháng 11 năm ngoái. Những hoạt động ngoại giao này được cho là nhằm khởi động lại quan hệ song phương giữa Trung Quốc và Hàn Quốc sau nhiều năm đầy biến động, mở ra giai đoạn mới trong hợp tác giữa hai nước trong nhiều lĩnh vực.
Tái khởi động quan hệ song phương
Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã tiếp đón Tổng thống Hàn Quốc và phu nhân với đầy đủ các nghi thức long trọng của một chuyến thăm cấp nhà nước tại Đại lễ đường Nhân dân Bắc Kinh.
Đây là chuyến thăm nước ngoài chính thức đầu tiên của Tổng thống Lee Jae-myung kể từ sau khi nhậm chức và là chuyến thăm đầu tiên của một Tổng thống Hàn Quốc tới Trung Quốc sau 9 năm kể từ năm 2017, nhằm đáp lại chuyến thăm cấp nhà nước của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đến Hàn Quốc và tham dự Hội nghị APEC vào tháng 11/2025.
Trong cuộc hội kiến tại Bắc Kinh, Chủ tịch Tập Cận Bình nhấn mạnh rằng, Trung Quốc và Hàn Quốc từ lâu đã tuân thủ các nguyên tắc "coi trọng sự hài hòa" và "hài hòa không cần đồng nhất", vượt qua những khác biệt về hệ thống xã hội và tư tưởng, cùng nhau đạt được thành công và phát triển chung. Ông Tập Cận Bình chỉ ra rằng, thế giới hiện đang trải qua những thay đổi nhanh chóng và tình hình quốc tế ngày càng phức tạp và bất ổn. Là những nước hưởng lợi từ toàn cầu hóa kinh tế, Trung Quốc và Hàn Quốc nên cùng nhau chống lại chủ nghĩa bảo hộ, thúc đẩy chủ nghĩa đa phương và thế giới đa cực, bình đẳng và có trật tự.
Về phần mình, Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung khẳng định rằng, Hàn Quốc và Trung Quốc là hai nước láng giềng thân thiết với lịch sử quan hệ lâu dài. Kể từ khi thiết lập quan hệ ngoại giao, hai nước đã thiết lập quan hệ hợp tác chặt chẽ với nhiều kết quả tốt đẹp. Ông Lee Jae-myung hy vọng cuộc gặp ngoại giao cấp nguyên thủ quốc gia đầu tiên của năm 2026 sẽ là cơ hội để củng cố đà phục hồi và cùng nhau mở ra một chương mới trong sự phát triển của quan hệ song phương Hàn Quốc – Trung Quốc.
"Hội nghị thượng đỉnh này sẽ là cơ hội quan trọng để đưa năm 2026 trở thành năm đầu tiên khôi phục hoàn toàn quan hệ Hàn Quốc - Trung Quốc. Tôi tin rằng những nỗ lực nhằm phát triển hợp tác chiến lược và quan hệ đối tác giữa hai nước thành xu hướng không thể đảo ngược của thời đại sẽ tiếp tục được duy trì."
Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae-myung.
Sau cuộc hội đàm, hai nguyên thủ quốc gia đã cùng chứng kiến lễ ký kết 15 văn kiện hợp tác trong các lĩnh vực như đổi mới khoa học và công nghệ, môi trường sinh thái, giao thông vận tải, và hợp tác thương mại và kinh tế.
Trong 33 năm kể từ khi thiết lập quan hệ ngoại giao (năm 1992), mối quan hệ Trung Quốc - Hàn Quốc đã trải qua nhiều biến động. Trong khi các tổng thống tiền nhiệm ưu tiên tăng cường quan hệ quốc phòng, kinh tế với Mỹ và Nhật Bản, tiêu biểu là việc Mỹ đặt Hệ thống phòng thủ tên lửa tại Hàn Quốc năm 2017 gây căng thẳng leo thang với Trung Quốc, thì Tổng thống Lee Jae-myung lại theo đuổi một cách tiếp cận thận trọng và cân bằng hơn.
Trao đổi cấp cao giữa hai nước đã ấm hơn trong những tháng gần đây. Vào tháng 8 năm ngoái, Tổng thống Lee Jae-myung đã cử một phái đoàn do cựu Chủ tịch Quốc hội Park Byeong Seug dẫn đầu đến Trung Quốc, mang theo thư cá nhân của Tổng thống Hàn Quốc với thông điệp “Đưa quan hệ song phương trở lại quỹ đạo ổn định và xây dựng”.
Đến tháng 11, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình đã có chuyến thăm chính thức Hàn Quốc sau 11 năm. Sau cuộc gặp, hai nhà lãnh đạo đã nhất trí khởi động lại cơ chế đối thoại cấp cao thường xuyên, nhằm tăng cường phối hợp chiến lược trong các vấn đề khu vực và toàn cầu, đồng thời làm tan băng trong quan hệ song phương và thúc đẩy hợp tác kinh tế, hướng tới hòa bình trên Bán đảo Triều Tiên. Tiếp đó là đến chuyến thăm của Tổng thống Hàn Quốc tới Trung Quốc lần này.
Việc hai bên trao đổi chuyến thăm lẫn nhau chỉ trong vòng hai tháng được phía Hàn Quốc đánh giá là trường hợp hiếm có, thể hiện rõ quyết tâm của cả hai bên trong việc khôi phục lòng tin chính trị và mở rộng hợp tác chiến lược.
Vừa cạnh tranh, vừa bổ sung lẫn nhau
Một trong những lĩnh vực hợp tác mà Hàn Quốc và Trung Quốc hướng tới là kinh tế. Trung Quốc đã là đối tác thương mại lớn nhất của Hàn Quốc trong 21 năm liên tiếp, trong khi Hàn Quốc đã trở lại vị trí đối tác thương mại lớn thứ hai của Trung Quốc. Hàn Quốc giữ vai trò trọng yếu trong chuỗi cung ứng công nghệ toàn cầu - đặc biệt ở lĩnh vực bán dẫn, linh kiện điện tử, và pin - những ngành mà Trung Quốc đang nỗ lực nội địa hóa để giảm phụ thuộc vào phương Tây. Chính những lợi ích đan xen này khiến hai nước tiếp tục tìm cách duy trì đối thoại trong thế cân bằng mới.
Tháp tùng Tổng thống Lee Jae-myung tới Trung Quốc có hơn 200 nhà lãnh đạo doanh nghiệp Hàn Quốc, bao gồm chủ tịch của bốn tập đoàn lớn: Samsung Electronics, SK Group, Hyundai Motor và LG Group. Đây là lần đầu tiên sau 6 năm, Phòng Thương mại và Công nghiệp Hàn Quốc tổ chức một đoàn kinh tế quy mô lớn đến Trung Quốc.
Đoàn đã tham dự Diễn đàn Doanh nghiệp Trung Quốc - Hàn Quốc và ký kết các bản ghi nhớ hợp tác liên quan, cũng như tham gia các sự kiện kết nối kinh doanh do Cơ quan Xúc tiến Thương mại và Đầu tư Hàn Quốc (KOTRA) tổ chức.
Các nhà phân tích cho rằng, so với đoàn đại biểu Hàn Quốc năm 2019 đến Trung Quốc, chuyến đi lần này, với sự tham dự trực tiếp của các lãnh đạo cấp cao từ nhiều tập đoàn cho thấy, cộng đồng doanh nghiệp Hàn Quốc đánh giá cao tầm quan trọng của việc hợp tác với Trung Quốc.
"Chúng tôi hy vọng sẽ mở rộng hợp tác kinh tế giữa hai nước và cũng muốn tăng cường hợp tác sâu rộng hơn nữa trong giao lưu văn hóa. Chúng tôi thúc đẩy hoạt động kinh doanh tốt hơn, vì vậy điều đầu tiên là phải hiểu rõ nhau."
Ông Sohn Kyung Shik - Chủ tịch Tập đoàn CJ, Hàn Quốc.
Do nhiều biến động, các cuộc trao đổi cấp cao giữa Trung Quốc và Hàn Quốc đã bị đình trệ trong 6 năm qua, điều này cũng ảnh hưởng đến giao lưu kinh tế và thương mại ở một mức độ nào đó. Trong bối cảnh nền kinh tế toàn cầu phân mảnh, giống như nhiều quốc gia khác, Hàn Quốc đang bị cuốn vào một cuộc chiến thương mại khốc liệt, mắc kẹt trong tình thế tiến thoái lưỡng nan giữa kiểm soát xuất khẩu, trừng phạt và thuế quan. Truyền thông Hàn Quốc đưa tin, trong bối cảnh cạnh tranh chiến lược giữa Mỹ và Trung Quốc, việc quản lý ổn định quan hệ kinh tế Hàn Quốc - Trung Quốc là một trong những chủ đề trọng tâm trong chuyến thăm của ông Lee Jae-myung.
Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae-myung cho biết Hàn Quốc và Trung Quốc có mối quan hệ kinh tế và thương mại rất chặt chẽ, và có nhiều yếu tố mang lại lợi ích rất lớn cho sự phát triển kinh tế của cả hai bên. Hợp tác kinh tế trước đây giữa Hàn Quốc và Trung Quốc chủ yếu dựa trên sự kết hợp giữa công nghệ tiên tiến và vốn của Hàn Quốc với lực lượng lao động của Trung Quốc, thể hiện sự hợp tác theo chiều dọc. Tuy nhiên, hiện nay, Trung Quốc đã đạt được sự tăng trưởng và phát triển kinh tế đáng kể, bắt kịp và thậm chí vượt qua Hàn Quốc trong nhiều lĩnh vực công nghệ và vốn. Do đó, cần phải cơ cấu lại hợp tác kinh tế giữa Hàn Quốc và Trung Quốc thành cấu trúc hợp tác theo chiều ngang và quan hệ đối tác bình đẳng.
"Tôi tin rằng nếu chúng ta có thể tìm ra những lĩnh vực hợp tác trong bối cảnh cạnh tranh và tăng cường thế mạnh của mỗi bên thông qua hợp tác, chúng ta có thể xây dựng mối quan hệ cùng có lợi, hỗ trợ cả chiến lược phát triển bền vững của Trung Quốc và chiến lược tăng trưởng của Hàn Quốc. Lấy lĩnh vực công nghệ đã đề cập trước đó làm ví dụ, trong các lĩnh vực như trí tuệ nhân tạo và các ngành công nghệ cao, chúng ta có thể thiết lập các mối quan hệ hợp tác bình đẳng mới để tạo ra mối quan hệ kinh tế hợp tác cùng có lợi cho cả hai bên".
Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae Myung.
Theo các nhà phân tích, quan hệ kinh tế và thương mại giữa hai nước vẫn duy trì được mô hình tổng thể bổ sung lẫn nhau trong khi cạnh tranh giữa Trung Quốc và Hàn Quốc đã gia tăng trong các lĩnh vực như sản xuất ô tô, hóa dầu và đóng tàu.
Ông Chiêm Đức Tân - Giám đốc Trung tâm Nghiên cứu Bán đảo Triều Tiên thuộc Đại học Kinh tế và Thương mại Quốc tế Thượng Hải chia sẻ: “Cạnh tranh công nghiệp giữa Trung Quốc và Hàn Quốc đã gia tăng trong những năm gần đây và mối quan hệ kinh tế và thương mại Trung Quốc - Hàn Quốc đã chuyển từ phân công lao động bổ sung theo chiều dọc sang mối quan hệ hợp tác và cạnh tranh. Chuyến thăm của ông Lee Jae-myung, từ góc độ kinh tế, cũng là một cơ hội tốt để Hàn Quốc hiểu lại thị trường Trung Quốc và điều chỉnh lại nhận thức của mình về Trung Quốc".
Báo cáo từ một tổ chức của Hàn Quốc cũng cho thấy, Trung Quốc và Hàn Quốc đã hình thành mức độ bổ sung cao trong các chuỗi công nghiệp trọng điểm như chất bán dẫn và pin và đã thiết lập một hệ thống phân công lao động và hợp tác đa dạng và liên kết trong các ngành công nghiệp như điện tử và máy móc. Dữ liệu cho thấy khoảng một nửa nguồn cung khoáng sản đất hiếm của Hàn Quốc đến từ Trung Quốc. Trung Quốc cũng là thị trường xuất khẩu chip lớn nhất của Hàn Quốc, chiếm một phần ba tổng kim ngạch xuất khẩu chip hàng năm của nước này.
Ngoài ra, Trung Quốc và Hàn Quốc có tiềm năng hợp tác rất lớn trong các lĩnh vực mới nổi như trí tuệ nhân tạo, dược phẩm sinh học, công nghiệp xanh và kinh tế người cao tuổi. Nhà lãnh đạo Hàn Quốc cũng cho rằng, hợp tác trong các lĩnh vực hàng tiêu dùng như đồ gia dụng, mỹ phẩm, thực phẩm và nội dung văn hóa như phim ảnh, âm nhạc, trò chơi và thể thao cũng có thể tạo ra những đột phá mới.
Nỗ lực thiết lập thế cân bằng mới
Trong bối cảnh thế giới nhiều biến động và căng thẳng trong quan hệ Mỹ - Trung gia tăng, cả Trung Quốc và Hàn Quốc đều có nhu cầu thiết lập thế cân bằng mới trong chính sách đối ngoại. Với Hàn Quốc, việc duy trì thế cân bằng giữa Mỹ - đồng minh an ninh lớn nhất và Trung Quốc - đối tác kinh tế lớn nhất luôn là bài toán khó. Còn đối với Trung Quốc, thúc đẩy quan hệ ổn định với Hàn Quốc được xem là bước đi chiến lược trong việc giảm áp lực địa chính trị ở Đông Bắc Á, đặc biệt, trong bối cảnh Washington đẩy mạnh chiến lược Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương.
Hình ảnh Tổng thống Hàn Quốc Lee Jae-myung trò chuyện vui vẻ và tự chụp ảnh cùng Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình và phu nhân trong chuyến thăm Bắc Kinh bằng chiếc điện thoại Xiaomi được ông Tập Cận Bình tặng đã nhận được sự chú ý đặc biệt. Chi tiết này cho thấy hai nhà lãnh đạo đã xây dựng được mối quan hệ cá nhân tốt đẹp và đây là một thành tựu quan trọng sau những chuyến thăm cấp nhà nước giữa hai bên.
Những hoạt động ngoại giao Hàn Quốc - Trung Quốc gần đây diễn ra trong bối cảnh chính trị thế giới phức tạp và nhạy cảm. Những năm gần đây, liên kết quân sự giữa Mỹ với Hàn Quốc và Nhật Bản được tăng cường mạnh mẽ, từ việc Hàn Quốc cho phép Mỹ đặt hệ thống phòng thủ tên lửa THAAD năm 2017, hay Mỹ thúc đẩy chiến lược Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương và củng cố liên kết an ninh Mỹ - Nhật - Hàn. Gần đây nhất, Washington cũng bật đèn xanh cho Seoul phát triển tàu ngầm hạt nhân sau cuộc gặp thượng đỉnh Mỹ - Hàn, gây ra những lo ngại an ninh từ phía Trung Quốc.
Ngoài ra, ngay trước khi ông Lee Jae-myung đến Trung Quốc, Triều Tiên lại thử nghiệm tên lửa siêu thanh và trình diện tầu ngầm thế hệ mới. Bối cảnh này đặt ra nhu cầu cấp thiết duy trì hòa bình trên bán đảo Triều Tiên, một điều kiện cần cho ổn định và tăng trưởng của khu vực.
"Chúng tôi tái khẳng định sự hiểu biết chung rằng hòa bình và ổn định trên bán đảo Triều Tiên là lợi ích chung của cả Hàn Quốc và Trung Quốc và xác nhận sự sẵn sàng của Trung Quốc trong việc đóng vai trò xây dựng hướng tới mục tiêu đó. Hai nước khẳng định tầm quan trọng của việc nối lại đối thoại với Triều Tiên và nhất trí tiếp tục tìm kiếm những cách thức sáng tạo để giảm căng thẳng và xây dựng hòa bình trên bán đảo Triều Tiên."
Ông Wi Sung Lac - Cố vấn an ninh Hàn Quốc.
Bên cạnh những lo ngại những lo ngại về an ninh, cả Trung Quốc và Hàn Quốc đều phải ứng phó cuộc chiến thuế quan của Mỹ. Hàn Quốc và Trung Quốc đều hiểu rằng hai nước vẫn có ràng buộc về kinh tế. Hai nước có những lợi ích đan xen lẫn nhau, chính vì vậy việc duy trì quan hệ đối tác thương mại giữa Hàn Quốc và Trung Quốc là nhu cầu cấp bách.
Tổng thống Lee Jae-myung đã từng thừa nhận rằng, Seoul sẽ “đứng cùng Mỹ trong trật tự toàn cầu mới và chuỗi cung ứng do Washington dẫn dắt, nhưng cần thận trọng để tránh làm tổn hại quan hệ với Trung Quốc”. Điều này cho thấy Hàn Quốc xác định Mỹ là đồng minh an ninh chủ chốt, trong khi Trung Quốc vẫn là đối tác thương mại hàng đầu. Việc cân bằng tinh tế mối quan hệ với hai đối tác này là điều sống còn đối với Seoul.
Mối quan hệ Trung Quốc - Hàn Quốc vẫn là một mối quan hệ phức tạp, được xây dựng từ sự phụ thuộc sâu sắc cũng như những cạnh tranh về kinh tế và an ninh khu vực. Tuy nhiên, sự chuyển động tích cực trong mối quan hệ này đang ngày càng rõ ràng. Bằng cách xây dựng các kết nối kinh tế bền vững, thúc đẩy đối thoại chiến lược thẳng thắn, Trung Quốc và Hàn Quốc có thể biến quan hệ song phương thành một động lực bền vững, góp phần duy trì một khu vực Đông Bắc Á ổn định và phát triển thịnh vượng.
