Tranh cổ động – Sức sống bền bỉ cùng thời gian
Trong suốt chiều dài lịch sử cách mạng Việt Nam, tranh cổ động không chỉ là một thể loại nghệ thuật thị giác đặc thù mà còn là “vũ khí” tinh thần sắc bén trong công tác tuyên truyền, vận động quần chúng. Những bức tranh giản dị nhưng giàu sức biểu cảm đã truyền tải thông điệp của thời đại, khơi dậy lòng yêu nước và tinh thần đấu tranh vì độc lập, tự do của dân tộc.
Tranh cổ động Việt Nam ra đời và phát triển cùng tiến trình cách mạng, sớm trở thành một dòng chảy xung kích của nền mỹ thuật nước nhà. Trong kháng chiến chống thực dân Pháp, tranh cổ động bám sát từng chiến dịch, từng bước đi của cách mạng. Từ hậu phương đến tiền tuyến, hình ảnh mộc mạc, màu sắc mạnh mẽ cùng khẩu hiệu ngắn gọn đã kịp thời động viên tinh thần chiến đấu của quân và dân ta.
Đến thời kỳ kháng chiến chống Mỹ, tranh cổ động tiếp tục phát huy vai trò tiên phong, tập trung phản ánh hình ảnh “hậu phương lớn miền Bắc – tiền tuyến lớn miền Nam”, cổ vũ sản xuất, bảo vệ giao thông vận tải, tuyến đường Trường Sơn huyền thoại, kiên cường chống chiến tranh phá hoại. Tranh cổ động thời kỳ này vừa là tiếng gọi hành động, vừa thể hiện niềm tin tất thắng vào ngày đất nước hòa bình, thống nhất.
Sau ngày đất nước thống nhất, tranh cổ động bước sang giai đoạn mới, gắn bó với công cuộc xây dựng và phát triển đất nước trong thời bình. Các đề tài về sản xuất, giáo dục, y tế, bảo vệ môi trường, an toàn giao thông hay tuyên truyền chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước được thể hiện cô đọng, dễ hiểu, dễ lan tỏa.
Ở tuổi 82, họa sĩ Trần Duy Trúc vẫn miệt mài sáng tác mỗi ngày. Hơn 60 năm gắn bó với tranh cổ động, ông đã thực hiện hơn 500 tác phẩm, nhiều bức được trưng bày, sử dụng trong công tác tuyên truyền phục vụ các ngày lễ lớn của đất nước.
Họa sĩ Trần Duy Trúc chia sẻ: "Tranh cổ động là loại hình nghệ thuật đại chúng, giúp người dân ở mọi lứa tuổi dễ dàng tiếp nhận các chủ trương của Đảng và chính sách của Nhà nước. Chính vì vai trò thiết yếu trong việc tuyên truyền và định hướng ý thức chấp hành pháp luật, mảng tranh cổ động luôn nhận được sự quan tâm đặc biệt từ phía Nhà nước. Trong mỗi kỳ đại lễ hay sự kiện trọng đại của đất nước, hình ảnh Thủ đô Hà Nội rực rỡ cờ hoa và tranh cổ động đã trở thành một nét đặc trưng không thể thiếu."
Là thể loại nghệ thuật khó và kén người theo đuổi, song với Thượng tá, họa sĩ Trần Đức Thức, tranh cổ động lại là lĩnh vực anh dành nhiều tâm huyết. Bám sát các sự kiện chính trị – xã hội lớn của đất nước và quân đội, những tác phẩm của anh góp phần tích cực vào công tác tuyên truyền, giáo dục bộ đội.
Thượng tá, họa sĩ Trần Đức Thức cho hay: "Trước đây, chúng tôi thường sáng tác thủ công bằng cách vẽ màu trực tiếp trên vải. Cùng với sự phát triển của công nghệ, việc thiết kế trên máy tính đã trở nên phổ biến, giúp tối ưu hóa công tác in ấn và nhân bản theo yêu cầu nhiệm vụ. Tuy nhiên, với những tác phẩm tâm huyết, chúng tôi vẫn duy trì lối vẽ tay truyền thống để giữ trọn giá trị nghệ thuật, sau đó mới số hóa để phục vụ công tác tuyên truyền rộng rãi."
Cùng với sự phát triển của khoa học – công nghệ, tranh cổ động không ngừng đổi mới hình thức, ngày càng hiện diện rộng rãi trên các nền tảng số, góp phần nâng cao hiệu quả tuyên truyền trong bối cảnh truyền thông đa dạng. Điều này đòi hỏi người sáng tác không chỉ có tư duy sáng tạo mà còn phải làm chủ kỹ thuật, công nghệ để chuyển tải thông điệp một cách sinh động, hấp dẫn công chúng.
Suốt nhiều thập kỷ, tranh cổ động đã đồng hành cùng dân tộc trong sự nghiệp đấu tranh và xây dựng đất nước. Không chỉ hoàn thành xuất sắc sứ mệnh tuyên truyền, tranh cổ động Việt Nam còn góp phần phản ánh sinh động lịch sử, văn hóa dân tộc, tiếp tục khơi dậy niềm tin và khát vọng phát triển đất nước trong giai đoạn mới.
